Z kart historii - “Kartki historyczne i literackie” znów na półce Biblioteki w Trzebini

Biblioteka w Trzebini wyciąga ze swoich zbiorów starą pozycję, która łączy historię z literackim smakiem epoki. W centrum uwagi jest książka Aleksandra Kraushara - egzemplarz z wyraźnymi śladami druku, dystrybucji i robotniczych pieczęci, które mówią o życiu społecznym sprzed ponad stu lat.

• Aleksander Kraushar pokazywał historię z bliska i z piórem w ręku
• “Kartki historyczne i literackie” pokazują, jak łączyć źródło z opowieścią
• Gebethner i Wolff oraz krakowskie warsztaty drukarskie opowiadają o miejscu wydania

Aleksander Kraushar pokazywał historię z bliska i z piórem w ręku

Aleksander Kraushar był postacią wielowymiarową - prawnik, historyk, publicysta i poeta, który przez całe życie szukał źródeł i opowiadał o nich w przystępnej formie. Urodzony w 1843-1931 roku, w młodości brał udział w tajnej działalności prasowej związanej z Powstaniem Styczniowym, a potem łączył praktykę adwokacką z kwerendami archiwalnymi. W tekstach naukowych i publicystycznych wykorzystywał również pseudonimy - między innymi “Alkar” - i był aktywnym członkiem środowisk historycznych. W 1903 r. przeszedł na katolicyzm, a 5 sierpnia 1921 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W latach 1911-1931 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Miłośników Historii, co podkreśla jego rolę w kształtowaniu badań nad przeszłością.

“Kartki historyczne i literackie” pokazują, jak łączyć źródło z opowieścią

Książka pod tytułem “Kartki historyczne i literackie” to zbiór tekstów o różnym charakterze - od analiz źródłowych po szkice literackie i wspomnienia. Wśród części znajdują się m.in. „Poselstwo Jakóba Śmiarowskiego do Bohdana Chmielnickiego pod oblężony Zamość w r.1648”, „Dramat rodzinny”, oraz szkice o satyrykach i sylwetkach literackich. Egzemplarz w zbiorach biblioteki pochodzi z wydania z 1894 r., co potwierdza wpis na odwrocie karty tytułowej. Książka była adresowana do czytelników w różnych zaborach - sprzedawano ją na terenie zaboru rosyjskiego w cenie 1 rubel 50 kopiejek oraz w zaborze austriackim za 385 marek. Dla porządku - cena w zaborze rosyjskim to 1 rubel 50 kopiejek, a w zaborze austriackim to 385 marek - te wartości pojawiają się także w egzemplarzu i mówią o skomplikowanej rzeczywistości rynku wydawniczego epoki 🙂📚.

Gebethner i Wolff oraz krakowskie warsztaty drukarskie opowiadają o miejscu wydania

Wydawnictwo, które wypuściło ten tom, to krakowska filia firmy, znanej szerzej jako Gebethner i Wolff. Historia firmy zaczyna się w XVII wieku wraz z rodem Gebethnerów, a praktyczna działalność nowożytna ruszyła, gdy 4 września 1857 r. Gustaw Adolf Gebethner otrzymał zezwolenie na otwarcie księgarni przy Krakowskim Przedmieściu 15 - w kordegardzie Pałacu Potockich. Od 1872 r. firma występowała pod szyldem „Gebethner i Wolff”, a w późniejszym okresie otwierała oddziały w miastach takich jak Kraków, Lublin, Łódź, Poznań i Zakopane (lata 1884-1922). Drukarnia Władysława Ludwika Anczyca w Krakowie - jedna z najstarszych drukarni dziełowych - wydrukowała omawiane wydanie, a na karcie tytułowej pozostawiono ślady tamtej produkcji.

Egzemplarz z biblioteki nosi też dwa czytelne stemple - prostokątny z napisem „Związek robotników przemysłu chemicznego w Polsce. Grupa miejscowa: Górka” oraz owalny z napisem: Biblioteka Zw. Zaw. Cem. GÓRKA - co potwierdza, że książka funkcjonowała w sieci zakładowych bibliotek i wśród czytelników robotniczych. Te ślady to fascynujący ślad społecznej historii książki - od ekskluzywnych salonów literackich Warszawy po półki związkowych bibliotek 🙂.

Biblioteka w Trzebini proponuje spojrzenie na tę pozycję nie tylko jako na zabytek drukarski, ale jako na świadectwo przenikających się światów - nauki, literatury i życia społecznego. Książka zachowała ceny i pieczęcie, które warto obejrzeć z bliska - to mały wehikuł czasu dla każdego, kto lubi historię na własnych palcach.

na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini.