Konstytucja 3 Maja wciąż przypomina o państwie, które próbowało się ocalić

To jedna z tych dat, które wracają co roku, ale za uroczystym tonem kryje się historia znacznie poważniejsza niż akademia i biało-czerwone flagi. W Babicach i w całym kraju 3 maja przywołuje moment, gdy Rzeczpospolita próbowała wyrwać się z politycznego osłabienia i napisać własne zasady od nowa. Dziś mija 234. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja – dokumentu, który do dziś pozostaje symbolem odwagi i reform.

• Ustawa, która miała zatrzymać upadek Rzeczypospolitej
• Pamięć o święcie przetrwała zakazy i polityczne zmiany
• Tego samego dnia przypada także święto kościelne

Ustawa, która miała zatrzymać upadek Rzeczypospolitej

Konstytucja uchwalona 3 maja 1791 roku przez Sejm Czteroletni była czymś więcej niż kolejnym aktem prawnym. W tamtym czasie miała stać się próbą uporządkowania państwa, które po pierwszym rozbiorze znalazło się w coraz trudniejszym położeniu. Reformatorzy chcieli ograniczyć obce wpływy, wzmocnić władzę i nadać Rzeczypospolitej nowoczesny kształt monarchii konstytucyjnej.

Warto pamiętać, że był to dokument wyjątkowy na tle ówczesnej Europy. W źródłach historycznych Konstytucja 3 Maja zapisała się jako pierwsza w Europie i druga na świecie, po amerykańskiej ustawie zasadniczej, która porządkowała zasady działania państwa oraz relację między władzą a obywatelami. Dla późniejszych pokoleń stała się nie tylko świadectwem reform, ale też dowodem, że próba naprawy państwa przyszła w momencie bardzo trudnym, niemal granicznym.

Pamięć o święcie przetrwała zakazy i polityczne zmiany

Los samego święta był równie burzliwy jak historia, którą upamiętnia. W czasie II wojny światowej obchody zostały zdelegalizowane, a w 1951 roku władze komunistyczne wykreśliły je z kalendarza świąt państwowych. Dopiero po latach, w 1990 roku, 3 maja wrócił jako oficjalne święto narodowe.

To ważny znak, bo pokazuje, że pamięć historyczna bywała w Polsce przedmiotem sporu, a nie tylko wspomnieniem. Dzisiejsze obchody nie są więc wyłącznie przypomnieniem wydarzenia sprzed ponad dwóch stuleci. Niosą też opowieść o tym, jak długo trzeba było czekać, by ta data mogła znów wybrzmieć publicznie, bez politycznego milczenia narzuconego z góry.

Tego samego dnia przypada także święto kościelne

3 maja ma jeszcze jeden wymiar, obecny w polskiej tradycji od dawna. Tego dnia obchodzone jest również święto Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, obchodzone w kraju od 1920 roku. Dla wielu osób oba te porządki – państwowy i religijny – splatają się ze sobą, tworząc jedną z najbardziej rozpoznawalnych majowych dat w kalendarzu.

W Babicach, podobnie jak w innych miejscowościach, 3 maja pozostaje dniem szczególnej pamięci. Przypomina o ustawie, która miała ratować Rzeczpospolitą, o późniejszych zakazach i o powrocie święta po latach. To historia nie tylko o przeszłości, ale też o tym, jak mocno w polskim kalendarzu zakorzeniły się wolność, reformy i narodowa tożsamość.

na podstawie: UG Babice.