Od Lipowca po kapliczki - jak gmina Babice przywraca blask lokalnym zabytkom

W gminie Babice historia jest widoczna na każdym kroku – od ruin zamku po niewielkie kapliczki przy drogach. Mieszkańcy coraz częściej widzą efekty prac konserwatorskich, które łączą troskę o pamięć z inwestycjami w przestrzeń publiczną. Urząd gminy wskazuje na rosnące znaczenie odnowionych obiektów dla tożsamości miejscowości i oferty turystycznej.

• W Babicach odnowiono dzwonnicę i mur przy kościele
• Kapliczka pw. Trójcy Świętej odzyskała blask
• Rejestr i lista zabytków - przegląd obiektów w gminie

W Babicach odnowiono dzwonnicę i mur przy kościele

Według informacji przekazanych przez Urząd Gminy Babice, gminna ewidencja obejmuje 33 zabytkowe obiekty, z czego 4 figuruje w Rejestrze Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego. Jedną z większych realizacji była kompleksowa renowacja przykościelnej zabudowy w centrum miejscowości – odnowiono dzwonnicę oraz fragment muru otaczającego zabytkowy kościół. Prace kosztowały ponad 1 000 000 zł, a na ich realizację gmina pozyskała dofinansowanie w wysokości 1 000 000 zł z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.

Remonty takie jak ten nie tylko zabezpieczają konstrukcje przed dalszą degradacją, ale też porządkują przestrzeń wokół świątyń, co wpływa na estetykę centrum i komfort osób odwiedzających te miejsca.

Kapliczka pw. Trójcy Świętej odzyskała blask

Trzyetapowa renowacja kapliczki pw. Trójcy Świętej przy skrzyżowaniu ul. Nadwiślańska i ul. Wiejska w Mętkowie była prowadzona od 2023 roku i zakończyła się w 2025. Cała inwestycja miała charakter drobniejszych prac konserwatorskich i kosztowała 19 880 zł. W realizację zaangażowano środki własne gminy oraz wsparcie zewnętrzne: wkład Gminy Babice wyniósł 64 880 zł, a dofinansowanie z Województwa Małopolskiego w ramach programu „Kapliczki Małopolski” – 50 000 zł.

Takie projekty pokazują, że przy niewielkich budżetach można odnowić elementy małej architektury, które nadają krajobrazowi wiejskiemu charakter i są ważnymi punktami pamięci lokalnej.

Rejestr i lista zabytków - przegląd obiektów w gminie

Poniżej zestawienie obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków. Część z nich pochodzi z wieków średnich, inne dokumentują rozwój wsi i dworskich założeń z XVIII–XX wieku. W nawiasach podane są ulice, zgodnie z ewidencją.

• BABICE

  • Zamek Lipowiec z XIV w. - ul. Zamkowa *
  • Kościół murowany z 1524 r. - ul. Kanonicza *
  • Dzwonnica murowana z XVIII/XIX w. - ul. Kanonicza *
  • Dom murowany ze stodołą z początku XX w. - ul. Krakowska
  • Dom murowany z XIX/XX w. - ul. Krakowska
  • Dom drewniany z 1925 r. - ul. Krakowska

• JANKOWICE

  • Dom murowany z 1910 r. - ul. Łącząca
  • Dom drewniano-murowany z XIX/XX w. - ul. Mieszka I
  • Dom drewniano-murowany z 1904 r. - ul. Kadłubka
  • Kapliczka murowana z XIX w. - ul. Kadłubka
  • Dom drewniano-murowany z początku XX w. - ul. Mieszka I
  • Dom drewniano-murowany z 1904 r. - ul. Mościska
  • Dom drewniany z XIX/XX w. - ul. Przyległa
  • Dom drewniany z 1922 r. - ul. Wadowicka

• MĘTKÓW

  • Kościół drewniany XVIII w. - ul. Wojtyły *
  • Replika dzwonnicy drewnianej z XVIII w. - ul. Wojtyły
  • Kapliczka murowana z pierwszej połowy XIX w. - skrzyżowanie ul. Wojtyły i Struga
  • Kapliczka murowana z końca XIX w. - ul. Nadwiślańska
  • Leśniczówka murowana z XIX w. - ul. Nadwiślańska
  • Stajnia murowana z 1914 r. - ul. Nadwiślańska

• OLSZYNY

  • Dom drewniano-murowany z 1909 r. - ul. Leśna
  • Dom drewniano-murowany z początku XX w. - ul. Zatorska
  • Dom drewniano-murowany z pierwszej połowy XX w. - ul. Zatorska

• ROZKOCHÓW

  • Kapliczka murowana z pierwszej połowy XIX w. - ul. Babicka
  • Kapliczka murowana z połowy XIX w. - ul. Sikorskiego

• WYGIEŁZÓW

  • Dom murowany z pierwszej połowy XX w. - ul. Oświęcimska
  • Oficyna dworska murowana z końca XVIII w. - ul. Oświęcimska
  • Stodoła dworska murowana z końca XVIII w. - ul. Oświęcimska
  • Mur dworski z końca XVIII w. - ul. Oświęcimska
  • Park dworski z końca XVIII w. - ul. Oświęcimska

• ZAGÓRZE

  • Dom drewniany z 1911 r. - ul. Piłsudskiego
  • Kaplica murowana z pierwszej połowy XIX w. - ul. Piłsudskiego
  • Kapliczka murowana z pierwszej połowy XIX w. - ul. Czerwona Górka

(* obiekty wpisane do Rejestru Zabytków Nieruchomych Województwa Małopolskiego)

Przegląd pokazuje różnorodność – od zamkowych pozostałości po wiejskie kapliczki i architekturę dworską. To też materiał na krótkie trasy spacerowe i historyczne opowieści, które miejscowości mogą wykorzystać w promocji.

Na zakończenie, połączenie środków z programów rządowych i regionalnych z finansami gminnymi daje realne efekty: konserwacje wydłużają życie konstrukcji i ułatwiają ich dostępność dla odwiedzających. Dla mieszkańców oznacza to ładniejszą przestrzeń i większe możliwości organizacji lokalnych wydarzeń związanych z historią – od edukacyjnych spacerów po drobne inicjatywy kulturalne, które przybliżają znaczenie tych miejsc.

na podstawie: UG Babice.