Poldery na ponad 700 hektarach. Gmina Babice stawia pytania o drogi, domy i wodę

Na mapach są suche zbiorniki przeciwpowodziowe, w terenie – gospodarstwa, drogi, ujęcia wody i plany rozwoju. Podczas posiedzenia komisji Rady Gminy Babice samorządowcy ponownie rozmawiali z przedstawicielami Wód Polskich o inwestycji obejmującej ponad 700 hektarów. Władze gminy domagają się szczegółów dotyczących bezpieczeństwa mieszkańców, odszkodowań i przyszłego zagospodarowania terenów.

Planowane poldery miałyby powstać w Mętkowie, Jankowicach i Rozkochowie w gminie Babice, a także w Gromcu i Żarkach w gminie Libiąż oraz w Źródłach w gminie Alwernia. Są częścią większego projektu przeciwpowodziowego dla regionów Małej Wisły i Górnej Wisły, którego jednym z celów jest ograniczenie zagrożenia dla Krakowa.

Polder to suchy zbiornik, który podczas wezbrania rzeki może czasowo przejąć nadmiar wody. Dla mieszkańców terenów objętych planami oznacza to jednak pytania o to, gdzie dokładnie pojawią się obwałowania, kiedy dojdzie do zalania i jakie będą skutki dla istniejącej zabudowy.

• Ponad 700 hektarów pod planowane zbiorniki
• Rzeki, przepompownie i ujęcie wody pitnej
• Drogi i tereny po wydobyciu kruszywa wymagają osobnego planu

Ponad 700 hektarów pod planowane zbiorniki

Koncepcja budowy polderów jest znana od 2021 roku. Od początku budzi obawy mieszkańców, którzy wskazują między innymi na ryzyko wyburzeń lub przesiedleń budynków mieszkalnych, gospodarczych i firm. Samorządowcy z Babic zwracali również uwagę, że objęcie inwestycją niemal całej południowej części gminy ograniczyłoby jej możliwości rozwoju turystycznego i rekreacyjnego.

W apelu Rady Gminy Babice do ówczesnego ministra infrastruktury wskazano na szeroki zakres niewiadomych:

„(…) pojawiły się pytania i wątpliwości co do zasadności tak obszernego zajęcia terenów gminy (…) oraz wielu aspektów funkcjonowania polderów i obszarów do nich przyległych” – czytamy w apelu Rady Gminy Babice.

Samorząd podnosi, że proponowane granice polderów przebiegają blisko gęstej zabudowy. Do wyjaśnienia pozostają między innymi wysokość i położenie wałów, odległość od domów oraz wpływ czasowego gromadzenia wody na poziom wód gruntowych. Mieszkańcy chcą wiedzieć, czy po zalaniu polderów nie pojawi się woda w piwnicach albo inne problemy na sąsiednich działkach.

Władze gminy pytają też o przyszłość nieruchomości znajdujących się na tym obszarze. Chodzi zarówno o ewentualne wyburzenia, jak i spadek wartości działek budowlanych czy ograniczenie możliwości rozbudowy miejscowości. Bez informacji o zasadach wyceny i odszkodowania właściciele nie są w stanie ocenić, jakie konsekwencje przyniosą im planowane rozwiązania.

Rzeki, przepompownie i ujęcie wody pitnej

Jednym z najważniejszych tematów jest sposób odprowadzania wód napływowych. Przez Jankowice, Mętków i Rozkochów płyną między innymi Potok Jankowicki, Zimna Woda, Płazianka i Chechło. Przy wysokim poziomie Wisły może dochodzić do cofania wody z tych cieków oraz rowów melioracyjnych, a część terenów może zostać zalana jeszcze zanim woda trafi do właściwego polderu.

Gmina wskazuje na potrzebę zaplanowania stałych przepompowni o odpowiedniej wydajności. Pyta także, kto będzie odpowiadał za późniejsze utrzymanie przepompowni, śluz, rowów odwadniających i pozostałej infrastruktury. Samorząd chce wiedzieć, czy Wody Polskie przeprowadzą modernizację cieków, czy też gmina otrzyma stałe środki na ich utrzymanie.

Osobny problem dotyczy ujęcia wody pitnej dla Rozkochowa i Kwaczały. Według samorządu planowane wcześniej poldery Zimna Rzeka 1 i Zimna Rzeka 2 mogą negatywnie wpłynąć na jego funkcjonowanie. Dlatego potrzebne jest wskazanie konkretnego rozwiązania zabezpieczającego dostawy wody.

Władze Babic rozważają również wykorzystanie niecek poeksploatacyjnych jako rezerwuaru wody przeznaczonej do spożycia. W ich ocenie połączenie zbiorników ze stacją uzdatniania mogłoby zwiększyć bezpieczeństwo zaopatrzenia całej gminy. Podczas projektowania polderów samorząd chce więc sprawdzić, czy da się uwzględnić także taki cel.

Drogi i tereny po wydobyciu kruszywa wymagają osobnego planu

Na obszarze planowanych polderów prowadzona jest eksploatacja kruszyw naturalnych. Gmina postuluje, aby projektanci wzięli pod uwagę istniejące wyrobiska i niecki poeksploatacyjne. Z wstępnych wyliczeń samorządu wynika, że mogłyby one pomieścić całą wodę przewidzianą do czasowego rozlania, ograniczając zajęcie innych terenów.

„Jest to też w pewnym sensie kompromis w aspekcie społecznym” – napisano w piśmie kierowanym do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Takie rozwiązanie mogłoby również ułatwić późniejszą rekultywację. Gmina widzi w terenach po wydobyciu szansę na rozwój turystyki i rekreacji, między innymi w związku z rosnącym ruchem w kierunku Energylandii. Samorząd pyta, czy przyszłe funkcje turystyczne i możliwość pozyskania inwestorów zostaną uwzględnione przy projektowaniu polderów.

Inwestycja może zmienić także układ komunikacyjny. Planowany obszar przecina drogę powiatową nr 1900K na trasie Gromiec, Ziajki, Mętków, Jankowice, Rozkochów. W razie napełnienia polderu droga mogłaby zostać wyłączona z ruchu, a kontakt z wodą mógłby uszkodzić jej konstrukcję. Do wyjaśnienia pozostaje, kto sfinansuje naprawę oraz czy powstanie nowy przebieg trasy. Gmina pyta również, czy obwałowania można poprowadzić wzdłuż dróg powiatowych.

Samorząd wskazuje, że projekt powinien uwzględniać także inne planowane inwestycje:

• łącznik południowej obwodnicy Babic z mostem w Jankowicach, obejmujący obejście Olszyn i Jankowic,
• połączenie drogi krajowej nr 79 przez węzeł Rudno z drogą krajową nr 28,
• nowe linie energetyczne łączące oddziały w Będzinie, Tarnowie i Krakowie, prawdopodobnie wraz z głównym punktem zasilającym,
• rozbudowę sieci elektrycznej potrzebnej do pracy przepompowni.

Mieszkańcy i właściciele gruntów powinni zwracać uwagę przede wszystkim na informacje dotyczące granic polderów, zasad zalewania, odszkodowań, przebudowy dróg oraz ochrony ujęć wody. Gmina Babice zachęca do udziału w konsultacjach i przekazywania uwag, ponieważ wiele z tych kwestii nadal wymaga odpowiedzi ze strony inwestora i Wód Polskich.

na podstawie: Gmina Babice.