„Gra fal” na starej półce w Trzebini. Powieść o chaosie, który płynie

FOT. Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini
Na jednej ze starych półek Biblioteki w Trzebini czeka książka, która nie starzeje się razem z papierem. „Gra fal” Kazimierza Przerwy-Tetmajera to opowieść o historii, wierze, politycznych burzach i człowieku rzucanym przez wydarzenia jak łódź na wzburzonym morzu.
- „Ze starej półki Biblioteki w Trzebini” prowadzi w sam środek dziejowej burzy
- Tetmajer pokazuje, jak „Gra fal” niesie bohaterów między wiarą a zwątpieniem
- Wydanie z 1925 roku opowiada także historię warszawskiego wydawnictwa
„Ze starej półki Biblioteki w Trzebini” prowadzi w sam środek dziejowej burzy
Powieść ukazała się po raz pierwszy w 1911 roku, a egzemplarz przechowywany w Bibliotece w Trzebini pochodzi z 1925 roku. Pierwotnie książka miała dopisek „Powieść w związku z Królem Andrzejem”, nawiązujący do wcześniejszego cyklu Tetmajera. Nie jest to jednak dalszy ciąg losów tych samych bohaterów. Łączy je raczej sposób patrzenia na świat, w którym tradycja ściera się ze sceptycyzmem, a religijny fanatyzm z poczuciem nadciągającej katastrofy.
Najważniejszym symbolem są tu fale. Woda oznacza przemijanie, zmienność i upływ czasu, ale także bezsilność jednostki wobec wielkich procesów historycznych. Ludzie próbują podejmować decyzje, walczyć i budować własne życie, lecz nad nimi nieustannie pracują potężniejsze siły: wojny, rewolucje, kryzysy społeczne i polityczne przewroty. To literackie „panta rhei” Heraklita - wszystko płynie, a rzeczywistości nie da się zatrzymać 🌊
„Życie jest huraganem, który wiruje ludźmi jak liśćmi” - mówi księżna Dorota Korecka, bohaterka powieści Kazimierza Przerwy-Tetmajera, cytowana w opracowaniu Biblioteki w Trzebini.
Więcej aktualności z Chrzanowa znajdziesz na stronie głównej chrzanowski24.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na chrzanowski24.pl/wydarzenie.
Tetmajer pokazuje, jak „Gra fal” niesie bohaterów między wiarą a zwątpieniem
Wśród postaci pojawiają się kardynał Murri, polska księżna Dorota Korecka, szlachcic i ochotnik Stanisław Orla Krupiński, a także żołnierze, komuniści, duchowni i przedstawiciele różnych narodów. Ich losy splatają się w świecie, gdzie wielkie idee szybko zderzają się z uliczną przemocą, biedą i politycznym chaosem.
Kardynał Murri patrzy na nadchodzące przemiany z perspektywy Rzymu. Widzi, że zarówno porządek świecki, jak i duchowny mogą zostać wystawione na ciężką próbę. Jednocześnie wierzy, że Polska - choć od wieków lawirująca między kolejnymi zagrożeniami - nie zniknie z historii.
Wątek polski mocno wybrzmiewa w opowieści Krupińskiego o rodzinnych pamiętnikach. Kolejne pokolenia zaczynały swoje zapiski od słów „z wiarą i nadzieją”, aż w końcu pojawiło się gorzkie „bez wiary i nadziei”. Tetmajer wykorzystuje tę historię, by pokazać, jak klęski polityczne i doświadczenie zaborów odbierały ludziom poczucie wpływu na własny los.
Wspominane w powieści 1806 rok i 1831 rok przywołują dwa różne momenty polskich nadziei i rozczarowań. Pierwszy wiązał się z oczekiwaniem na zmianę sytuacji po zwycięstwach Napoleona i wybuchu Powstania Wielkopolskiego. Drugi oznaczał klęskę Powstania Listopadowego, represje oraz początek Wielkiej Emigracji.
W tej układance są też Bolesław Łanowski planujący zamach na bazylikę św. Piotra, Piotr Szafrański - ubogi stolarz i malarz pokojowy, który z komunistycznego działacza przeobraża się w trybuna ulicznego tłumu - oraz Giuseppe Bocconi, doktor praw uwikłany w tragiczny wypadek. Każda z tych postaci próbuje znaleźć własną odpowiedź na pytanie, czy historia jest przestrzenią działania, czy raczej żywiołem, który porywa wszystkich bez wyjątku.
Wydanie z 1925 roku opowiada także historię warszawskiego wydawnictwa
Trzebiński egzemplarz jest interesujący nie tylko ze względu na treść. Ukazał się jako dziewiąty tom serii „Biblioteka Groszowa”, przygotowanej przez oficynę E. Wende i Spółka. Tanie powieści wydawano w latach 1925-1927, a kolejne tomy kosztowały 95 groszy. Seria szybko rozrosła się do ponad 200 tytułów, stając się ciekawym przykładem popularyzowania literatury w okresie międzywojennym 📚
Za nazwą E. Wende i Spółka kryła się jedna z ważniejszych warszawskich księgarni i oficyn. Firma działała przy ulicy Krakowskie Przedmieście 9 w Warszawie, prowadziła również czytelnię i publikowała książki naukowe oraz literaturę, w tym pozycje wcześniej blokowane przez carską cenzurę.
W tym samym miejscu działało w latach 1920-1925 Towarzystwo Wydawnicze „Ignis”, powiązane z Polską Partią Socjalistyczną. Oficyna współpracowała z uznanymi pisarzami, wydawała serię „Książki Ignisa” i przejęła publikację pisma „Skamander”. Problemy finansowe oraz niestabilna sytuacja gospodarcza doprowadziły jednak do jej bankructwa w 1925 roku.
„Gra fal” wyszła z drukarni Bankowej, założonej w 1920 roku, znanej z produkcji czasopism, map wojskowych, książek i dokumentów państwowych. Późniejsze przedwojenne wydania tej drukarni stały się dziś białymi krukami. Jeden niepozorny tom z trzebińskiej biblioteki otwiera więc kilka opowieści naraz: o Tetmajerze, historii Polski, warszawskim rynku książki i czytelnikach, którzy niemal sto lat temu sięgali po tę samą powieść. ✨
na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini.
Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

„Święta między nami” zaprosi Libiąż na muzyczny wieczór bliskości

Kaiju no.8 w Chrzanowie. Komiksowe kółko szykuje potworną rozmowę

Nowa droga i pierwszy blok powstają na osiedlu Młodości

Nowa droga w centrum Chrzanowa poprzedzi przetarg na działki pod mieszkania

Planszówki wracają do Trzebini. W DK „Sokół” każdy znajdzie miejsce przy stole

Ankieta o podróżach w Polsce ma pomóc zaplanować transport do 2035 roku

Budżet, działka i dotacje w porządku obrad Rady Gminy Babice

Piłkarze z Zagórza wygrali turniej w Chełmku i awansowali do województwa

Mikołaj na rowerze wróci do Libiąża. Zimowy rajd ruszy 6 grudnia

Zostań wolontariuszem WOŚP i dołącz do sztabu przed finałem w 2027 roku

„Na serca dnie” zabrzmi w Płazie. Kasia i Artur Likus Band zagrają w bibliotece

Hala w Chrzanowie zostaje zamknięta dłużej. Powrót planowany jest na koniec grudnia

W Trzebini okna rozbłysną na czerwono. Akcja już 19 listopada

XI Chrzanowski Cross Świętego Mikołaja znów wyprowadzi biegaczy na trasę
Przydatne dane teleadresowe
- Powiatowy Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Chrzanowie - pomoc w kryzysie, poradnictwo, grupy wsparcia
- Muzeum w Chrzanowie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich - bilety, godziny, wystawy stałe
- Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Płazie - kontakt, kancelaria, historia
- Libiąskie Centrum Kultury - kontakt, godziny i zajęcia
- Apteki Libiąż, powiat chrzanowski - adresy, telefony, godziny otwarcia
- Apteki Babice, powiat chrzanowski - adresy, telefony, godziny otwarcia
