Dawna karczma pod zamkiem Lipowiec wciąż stoi przy drodze z Babic

Przy skrzyżowaniu ulic Oświęcimskiej i Dworskiej w Wygiełzowie stoi budynek, który łatwo minąć bez wiedzy o jego przeszłości. Przez lata działała tu karczma związana z dworem, browarem i ważnym traktem prowadzącym w stronę Babic. W sieni zachowały się schody prowadzące do piwnic, a układ budynku przypomina o czasach, gdy podróżni zatrzymywali się tu na posiłek i napitek. Historia tego miejsca sięga XVIII wieku, choć pierwsze wzmianki o karczmie są jeszcze starsze.

• Przy drodze z Babic zachował się ślad dawnej karczmy
• Dwór, browar i trakt tworzyły jeden historyczny punkt
• Starsza karczma stała w tym samym rejonie

Przy drodze z Babic zachował się ślad dawnej karczmy

Idąc ulicą Oświęcimską od strony Babic, po lewej stronie widać mur dawnego parku dworskiego. Po prawej stoi charakterystyczny, stary budynek. To właśnie w nim mieściła się karczma lipowiecka, nazywana także wygiełzowską.

Obiekt znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Babice. Jak podaje Franciszek Ciura w książce „Klucz Lipowiecki”, konstrukcja ścian i stropów jest pozostałością karczmy wybudowanej w 1745 roku. Informację o niej zawiera inwentarz klucza lipowieckiego z 1788 roku.

Nie wszystkie elementy budynku muszą pochodzić z tego samego okresu. Później zmieniano najpewniej pokrycie dachowe, okna i drzwi, a być może także zewnętrzne tynki. Dzięki temu zachowany obiekt łączy dawny układ z późniejszymi przekształceniami.

O funkcji karczmy przypominają również rozwiązania wewnątrz budynku. W sieni znajdowały się schody prowadzące do piwnic, a w środku działała izba wyszynkowa.

„Można sobie wyobrazić, jak to miejsce musiało kiedyś tętnić życiem” – mówi Mirosław Dudek, pasjonat i znawca lokalnej historii.

Dwór, browar i trakt tworzyły jeden historyczny punkt

Karczma stała naprzeciwko dworu, przy trasie, którą przemieszczali się podróżni. Zatrzymywali się tu, by zjeść, napić się i odpocząć. Przy budynku mogły stać konie oraz wozy.

Niedaleko, przy dzisiejszej ulicy Browarnej, działał browar. Warzone tam piwo najpewniej trafiało do karczmy. Położenie kilku ważnych obiektów w niewielkiej odległości tłumaczy, dlaczego ten fragment Wygiełzowa miał dawniej tak duże znaczenie.

Karczma funkcjonowała prawdopodobnie aż do II wojny światowej. Zachowała się fotografia gospody wykonana między 1915 a 1925 rokiem. W tle widać zamek Lipowiec, a na wzgórzu mniej drzew niż obecnie. U podnóża zamku rozciągały się pola i łąki. Na podstawie tego zdjęcia Mirosław Dudek przygotował rysunek.

Starsza karczma stała w tym samym rejonie

Budynek zachowany przy ulicy Oświęcimskiej nie był pierwszą gospodą w tej okolicy. Franciszek Ciura odnotował w „Kluczu Lipowieckim”, że pierwsza wzmianka o karczmie lipowieckiej, określanej również jako wygiełzowska, pochodzi z inwentarza klucza lipowieckiego z 1645 roku.

Starszy obiekt stał najprawdopodobniej po prawej stronie szosy, patrząc od Babic. Oznacza to, że tradycja karczmy przy tym trakcie trwała przez wiele pokoleń, zanim powstał budynek, którego konstrukcja zachowała się do dziś. W czasie przejazdu ulicą Oświęcimską warto więc zwrócić uwagę nie tylko na zamek Lipowiec i dawny park, lecz także na stojący przy drodze obiekt związany z historią całego zespołu.

na podstawie: Gmina Babice.