Pod ulicą Browarną kryją się ślady dawnego browaru i gorzelni

W Wygiełzowie zwykła nazwa ulicy prowadzi do historii liczącej co najmniej kilka stuleci. W miejscu, gdzie dziś nie ma już dawnych zabudowań, zachowały się wspomnienia o piwnicach, tunelach i produkcji trunków dla okolicznych karczm. Dokumenty pokazują, że działał tu rozbudowany folwark, a skala produkcji była jak na tamte czasy imponująca. W tej opowieści spotykają się dzieje Wygiełzowa, Babic i kilku sąsiednich miejscowości.

• Browar i gorzelnia działały przy dawnym gościńcu
• Ślady zakładu prowadzą do XVI wieku
• Dziesiątki tysięcy litrów trafiały do okolicznych karczm

Browar i gorzelnia działały przy dawnym gościńcu

Do rejonu historycznej zabudowy prowadzi dzisiejsza ulica Browarna. Od skrzyżowania z ulicą Oświęcimską, w kierunku Libiąża, trzeba przejechać około 200 metrów od ronda. Dawnych budynków, które jeszcze kilka lat temu były widoczne w tej okolicy, już nie ma.

O istnieniu podziemi przypominają między innymi stare fotografie oraz relacje osób, które mogły wejść do nich przed zasypaniem lub zamurowaniem części przejść. Mirosław Dudek z Babic, znawca historii regionu, wspominał, że tunele prowadziły w różnych kierunkach. Według dawnych opowieści jeden z nich miał sięgać w okolice dzisiejszego skansenu.

„Pomieszczenia zrobiły na mnie ogromne wrażenie. Znajdowało się tam wiele tuneli prowadzących w różnych kierunkach” – opowiadał Mirosław Dudek z Babic.

Piwo i gorzałka trafiały do karczm nie tylko w Wygiełzowie, lecz także w Babicach i prawdopodobnie dalej. O dawnej działalności przypomina więc nie tylko sama nazwa ulicy, ale również związki gospodarcze między miejscowościami położonymi w pobliżu Lipowca.

Więcej aktualności z Chrzanowa znajdziesz na stronie głównej chrzanowski24.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na chrzanowski24.pl/wydarzenie.

Ślady zakładu prowadzą do XVI wieku

Informacje o browarze i gorzelni zebrał Franciszek Ciura w książce „Klucz Lipowiecki”. Najstarsze wzmianki pochodzą z inwentarza klucza lipowieckiego z 1645 roku, ale początki zakładu mogły sięgać jeszcze XVI wieku. Browar i gorzelnia były częścią folwarku rozbudowanego za czasów biskupa Jakuba Zadzika.

Kolejny zakład wzniesiono w 1724 roku z polecenia biskupa Konstantego Felicjana Szaniawskiego. Budynki znajdowały się po prawej stronie krakowskiego gościńca, za drogą prowadzącą w stronę Płazy. O wyborze miejsca zdecydowały między innymi wyżej położone źródła świeżej wody.

W gorzelni znajdowały się:

• izba pisarska,
• spiżarnia,
• pomieszczenie produkcyjne,
• komora na gotowy trunek,
• komora na surowiec.

Browar miał natomiast sień, izbę browarną, izbę zalewną, suszarnię i dwie piwnice. Zachowane opisy pozwalają wyobrazić sobie nie tylko samą produkcję, ale również zaplecze potrzebne do przechowywania surowców i trunków.

Dziesiątki tysięcy litrów trafiały do okolicznych karczm

Inwentarz z 1789 roku wymienia miejscowości, w których sprzedawano wyroby z Wygiełzowa. Były to:

• Wygiełzów,
• Babice,
• Kwaczała,
• Rozkochów,
• Jankowice,
• Olszyny,
• Mętków,
• Zagórze,
• Żarki.

W tamtym roku sprzedaż obejmowała 77 760 litrów piwa oraz 17 200 litrów gorzałki. To pokazuje, że zakład obsługiwał nie jedną karczmę, lecz rozległy rynek obejmujący wiele okolicznych wsi.

Rozmiary zabudowań również robią wrażenie. Podczas inwentaryzacji folwarku w 1810 roku zapisano, że murowana gorzelnia miała 38 metrów długości, 15 metrów szerokości i 5 metrów wysokości. Budynek browaru był jeszcze większy – mierzył 102 metry długości, 18 metrów szerokości i 6 metrów wysokości. Dzięki tym zapisom można dokładniej umiejscowić dawny zakład i zrozumieć, jak duże znaczenie miał dla gospodarki Lipowca i Wygiełzowa.

na podstawie: Gmina Babice.