130 lat od narodzin Fitzgeralda - pisarz, który rozebrał na części amerykański sen

W Miejskiej Bibliotece Publicznej w Chrzanowie warto dziś zatrzymać się przy pisarzu, którego nazwisko kojarzy się z jazzem, wystawnymi przyjęciami i blaskiem wielkich pieniędzy. Francis Scott Fitzgerald znacznie lepiej niż większość swoich rówieśników wiedział jednak, że za marzeniem o idealnym życiu często kryją się samotność, rozczarowanie i wysoka cena.

• 130. rocznica urodzin Francisa Scotta Fitzgeralda prowadzi prosto do epoki jazzu
• „Wielki Gatsby” wciąż pokazuje, ile kosztuje idealne życie
• Za literackim blaskiem kryła się historia pełna pęknięć

130. rocznica urodzin Francisa Scotta Fitzgeralda prowadzi prosto do epoki jazzu

Fitzgerald przyszedł na świat 24 września 1896 roku w Saint Paul w Minnesocie. Dorastał w rodzinie o irlandzkich korzeniach, studiował na Uniwersytecie Princeton, a literackie ambicje rozwijał jeszcze przed wkroczeniem do armii w 1917 roku.

To właśnie wtedy poznał Zeldę Sayre. Ich związek szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych duetów amerykańskiej kultury lat dwudziestych. Byli młodzi, ambitni i zanurzeni w świecie podróży, przyjęć oraz artystycznych znajomości. Przez pewien czas mieszkali we Francji, gdzie Fitzgerald spotykał między innymi Ernesta Hemingwaya i Gertrude Stein.

W 1920 roku ukazała się jego debiutancka powieść „Po tej stronie raju”. Sukces przyszedł natychmiast, a młody autor stał się literacką gwiazdą. Razem z Zeldą ucieleśniali „szalone lata dwudzieste” - czas gospodarczej prosperity, fascynacji luksusem i przekonania, że każdy może sięgnąć po własną wersję szczęścia. ✨

„Wielki Gatsby” wciąż pokazuje, ile kosztuje idealne życie

Najważniejszą książką Fitzgeralda pozostał wydany w 1925 roku „Wielki Gatsby”. Historia Jaya Gatsby’ego, tajemniczego milionera zakochanego w Daisy Buchanan, bywa czytana jako opowieść o miłości. W rzeczywistości jest także bezlitosnym spojrzeniem na amerykański sen.

Gatsby zdobywa pieniądze, prestiż i imponujący dom, ale nie potrafi kupić tego, czego naprawdę pragnie. Fitzgerald pokazuje, że sukces nie zawsze prowadzi do spełnienia, a pogoń za idealnym obrazem życia może zakończyć się pustką. To właśnie dlatego powieść nie została zamknięta w swojej epoce. Wciąż działa na czytelników, którzy rozpoznają w niej ambicje, presję i marzenia znane również współczesności. 📚

W dorobku pisarza znalazły się także „Piękni i przeklęci”, „Czuła jest noc” oraz niedokończony „Ostatni magnat”. Fitzgerald napisał ponadto ponad 160 opowiadań, publikowanych między innymi w „The Saturday Evening Post” i „Esquire”. Przez lata to właśnie opowiadania zapewniały mu główne źródło utrzymania.

Za literackim blaskiem kryła się historia pełna pęknięć

Życie Fitzgeralda nie przypominało wyłącznie efektownej sceny z epoki jazzu. Choroba psychiczna Zeldy, jej pobyty w szpitalach i narastające problemy finansowe coraz mocniej wpływały na codzienność małżeństwa. Sam pisarz zmagał się z uzależnieniem od alkoholu, które odbijało się na jego zdrowiu i pracy.

W latach trzydziestych przeniósł się do Hollywood. Próbował swoich sił jako scenarzysta filmowy, ale nie odniósł tam sukcesu porównywalnego z tym, który przyniosła mu literatura. Zmarł 21 grudnia 1940 roku w Hollywood na zawał serca. Miał 44 lata.

Po jego śmierci zainteresowanie książkami autora wyraźnie osłabło, lecz kilka lat później Fitzgerald powrócił do literackiego obiegu. Dziś „Wielki Gatsby” należy do kanonu światowej literatury, a jego twórca pozostaje jednym z najcelniejszych kronikarzy epoki jazzu. Jego książki przypominają, że za wielkimi ambicjami niemal zawsze stoi człowiek - ze swoimi nadziejami, słabościami i rachunkiem, którego nie da się uniknąć. 🎷

na podstawie: MBP Chrzanów.