Niels Lyhne z trzebińskiej półki - powieść o wierze, miłości i samotności

Na półkach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Trzebini czeka książka, która prowadzi czytelnika przez świat marzeń, utraconych uczuć i trudnych pytań o sens istnienia. „Niels Lyhne” Jensa Petera Jacobsena to kolejna opowieść z cyklu „Ze starej półki Biblioteki w Trzebini” - literacka podróż do duńskiej powieści z duszą. 📚

• „Ze starej półki Biblioteki w Trzebini” prowadzi do świata Nielsa
• Jacobsen maluje przyrodą i zagląda bohaterowi do środka
• Trzebiński egzemplarz przenosi tę historię do 1927 roku

„Ze starej półki Biblioteki w Trzebini” prowadzi do świata Nielsa

Niels od dzieciństwa żyje trochę obok rzeczywistości. Zwykłe przedmioty zmienia w elementy wielkiej fantazji: łopiany stają się puszczą, muszle flotą, a dom kowala - odległą Brazylią. Wrażliwość i wyobraźnia są jego siłą, ale z czasem także ciężarem.

Przełom przychodzi wraz z pojawieniem się ciotki Edele. Chłopak zakochuje się w pięknej krewnej, lecz jej śmierć burzy jego dziecięcy porządek świata. Niels modli się o jej ocalenie, a kiedy modlitwy nie przynoszą skutku, odwraca się od Boga. Od tej pory próbuje budować życie bez wiary i bez pocieszenia, które mogłoby przyjść z zewnątrz.

Później, podczas studiów w Kopenhadze, poznaje panią Boye, młodą wdowę, w której widzi spełnienie swoich marzeń o miłości i zmysłowości. Zatraca się w uczuciu, poezji i własnych przeżyciach. Oddala się od przyjaciół, a w tłumie wielkiego miasta coraz wyraźniej doświadcza samotności. Kolejna relacja - z Fennimore - również kończy się rozczarowaniem. 🌿

Jacobsen maluje przyrodą i zagląda bohaterowi do środka

„Niels Lyhne” przyciąga nie tylko historią bohatera, lecz także językiem. Jacobsen opisuje przyrodę tak, jakby była zwierciadłem ludzkiej psychiki. Krajobrazy nie są tu dekoracją - pomagają pokazać lęk, melancholię, pragnienie i wewnętrzne rozdarcie.

W powieści dialogi często ustępują miejsca monologom. Dzięki temu czytelnik może wejść głębiej w myśli Nielsa i obserwować, jak kolejne doświadczenia zmieniają jego sposób patrzenia na świat. To książka o dorastaniu, utracie złudzeń i uporczywym szukaniu własnej drogi, nawet gdy prowadzi ona przez pustkę.

Powieść powstawała w latach 1878-1880. Jej autor uchodził za prekursora naturalizmu w literaturze duńskiej. Jensa Petera Jacobsena cenili między innymi Rainer Maria Rilke, Thomas Mann, George Gissing i D.H. Lawrence.

Sam Jacobsen łączył zainteresowania literackie z nauką. Studiował na Uniwersytecie Kopenhaskim, szczególnie interesowała go botanika, a uczelnia wysłała go nawet na badania flory wysp Anholt i Læsø. Fascynował się także odkryciami Karola Darwina. Choroba - gruźlica - przerwała jego życie bardzo wcześnie. Pisarz zmarł w wieku 38 lat.

Trzebiński egzemplarz przenosi tę historię do 1927 roku

W zbiorach specjalnych Miejskiej Biblioteki Publicznej w Trzebini znajduje się polskojęzyczne wydanie „Niels Lyhne”. To egzemplarz szczególny także ze względu na osobę tłumaczki. Przekład i wstęp przygotowała Maria Dąbrowska - powieściopisarka, eseistka i tłumaczka literatury duńskiej, angielskiej oraz rosyjskiej.

Książka ukazała się w 1927 roku w serii Biblioteka Beletrystyczna Towarzystwa Wydawniczego. Wydała ją oficyna Jakuba Mortkowicza, jedna z ważnych oficyn dwudziestolecia międzywojennego. Dzięki temu trzebiński egzemplarz jest nie tylko śladem duńskiej literatury, lecz także fragmentem historii polskiego rynku książki. 📖

na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini.