Henryk Sienkiewicz ma dziś 180. rocznicę urodzin i wciąż pozostaje jednym z tych autorów, do których można wracać bez szkolnego przymusu. Jego książki nadal są czytane, wypożyczane i pamiętane, bo łączą historię z dobrą opowieścią - a to połączenie nie starzeje się łatwo.

• Sienkiewicz - pisarz, który wyrósł z historii, dziennikarstwa i wielkich podróży
• Trylogia, Quo vadis i Nobel - czyli siła, która przeniosła go poza szkolny kanon
• Dlaczego jego książki nadal wracają do ludzi

Sienkiewicz - pisarz, który wyrósł z historii, dziennikarstwa i wielkich podróży

Henryk Sienkiewicz przyszedł na świat 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, w rodzinie szlacheckiej o patriotycznych tradycjach. Ten domowy i historyczny fundament mocno odbił się później w jego twórczości. W jego powieściach czuć pamięć o dawnej Polsce, o sporach, wojnach i ludziach, którzy musieli działać w trudnych czasach. To właśnie dlatego jego książki nie są tylko lekcją historii, ale też opowieścią o emocjach i wyborach.

Zanim stał się jednym z najgłośniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku, studiował w Szkole Głównej Warszawskiej, a potem pracował jako dziennikarz i publicysta. To ważne, bo właśnie dziennikarski warsztat widać później w jego sposobie prowadzenia narracji: szybko, jasno, bez zbędnego owijania, z wyczuciem sceny i dialogu. W latach 70. XIX wieku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, a z tej podróży powstały później „Listy z podróży” - teksty uważne, pełne obserwacji i wciąż zaskakująco żywe.

Trylogia, Quo vadis i Nobel - czyli siła, która przeniosła go poza szkolny kanon

Największą sławę przyniosły mu powieści historyczne. To właśnie „Ogniem i mieczem”, „Potop” i „Pan Wołodyjowski” ułożyły z jego nazwiska literacki znak rozpoznawczy, a „Quo vadis” otworzyło mu drzwi do międzynarodowego sukcesu. Ta powieść o początkach chrześcijaństwa w starożytnym Rzymie była dla wielu czytelników czymś więcej niż egzotyczną historią - pokazała, że Sienkiewicz potrafi pisać szeroko, z rozmachem i tak, by czytelnik chciał przewracać kolejne strony. Za całokształt tej twórczości otrzymał Nagrodę Nobla w 1905 roku.

Sienkiewicz pisał językiem barwnym, dynamicznym i mocno osadzonym w emocjach. Nie był autorem od suchych faktów - jego siłą były sceny, napięcie i postacie, które łatwo zapamiętać. W czasach zaborów jego książki działały też jak przypomnienie, że historia i tożsamość nie znikają razem z granicami. Dziś można czytać je już nie tylko jako lekcję patriotyzmu, ale po prostu jako dobrze opowiedziane, wciągające historie.

Dlaczego jego książki nadal wracają do ludzi

To jeden z tych autorów, którzy nie znikają po szkolnym dzwonku. Jego twórczość wciąż jest obecna w edukacji i w kulturze, ale nie tylko dlatego, że znajduje się na liście lektur. Wracają do niej także ci, którzy po prostu lubią dobrze napisane książki: z wyraźną akcją, mocnym tempem i bohaterami, których da się śledzić bez wysiłku. Dobrze działa tu też prosty fakt lokalny - w katalogu Miejskiej Biblioteki Publicznej w Chrzanowie znajduje się aż 443 pozycje autorstwa Henryka Sienkiewicza, więc po jego książki naprawdę można sięgnąć od ręki.

Jeśli ktoś dawno nie miał Sienkiewicza w ręku, dziś jest dobry moment, żeby to zmienić. W bibliotece można wypożyczyć zarówno najbardziej znane tytuły, jak i mniej oczywiste teksty, które pokazują autora z innej strony. Dla jednych będzie to powrót do młodości, dla innych pierwsze spotkanie z prozą, która mimo upływu lat nadal potrafi wciągnąć. Sienkiewicz zmarł 15 listopada 1916 roku w Vevey w Szwajcarii, ale jego książki nadal pracują w polskiej wyobraźni - i właśnie dlatego tak łatwo do niego wracać.

na podstawie: MBP w Chrzanowie.