Sienkiewicz w zbiorach Trzebini - Na Oceanie Atlantyckim znów w centrum uwagi

W Bibliotece w Trzebini znalazło się wydanie Henryka Sienkiewicza z 1925 roku, a jego obecność przypomina o międzywojennych pomysłach edukacji obywatelskiej i wydawniczych inicjatywach Uniwersytetów Ludowych.

• Odwiedź bibliotekę w Trzebini i zobacz unikatowe wydanie Sienkiewicza
• Poznaj historię uniwersytetów ludowych i dlaczego publikacje to ważny ślad
• Zajrzyj do druku i poczuj międzywojenną atmosferę wydawniczą

Odwiedź bibliotekę w Trzebini i zobacz unikatowe wydanie Sienkiewicza

W naszych zbiorach znajduje się trzecie wydanie broszury Henryka Sienkiewicza pt. Na Oceanie Atlantyckim (listy z podróży) z 1925 roku. Egzemplarz ofiarował Bibliotece w Trzebini pan Bartosz Trębacz, dzięki czemu mieszkańcy powiatu chrzanowskiego mogą z bliska obejrzeć druk firmowany przez Gebethner i Wolf i czcionki Władysława Ludwika Anczyca. To niewielka forma reportażowa – relacja z podróży statkiem do Ameryki – która w okresie międzywojennym była wydawana w cyklu „Bibljoteczka Uniwersytetów Ludowych i młodzieży szkolnej” jako pozycja numer 33.

Poznaj historię uniwersytetów ludowych i dlaczego publikacje to ważny ślad

Idea uniwersytetów ludowych narodziła się w XIX wieku w Skandynawii za sprawą Nikolai Frederika Severina Grundtviga (1783-1872). To on sformułował ideę „szkoły dla życia”, która stała się fundamentem ruchu. W Polsce pierwsze formy takiej edukacji pojawiały się już w zaborze rosyjskim – symbolicznie odnotowuje się rok 1900 i zakład w Pszczelinie, gdzie pod przykrywką ferma ogrodnicza realizowano programy z literatury, historii i innych przedmiotów. Po odzyskaniu niepodległości pierwsze uniwersytety ludowe w odrodzonej Polsce powstawały od 1921 roku; wzmiankowany pierwszy przykład to placówka w Dalkach koło Gniezna założona przez ks. Antoniego Ludwiczaka. W okresie międzywojennym działało około dwudziestu tego typu placówek, a wydawnictwa z ich egidy służyły szerzeniu edukacji poza szkołą. W czasach PRL działalność uniwersytetów ludowych została zaprzestana około 1948 roku.

Zajrzyj do druku i poczuj międzywojenną atmosferę wydawniczą

Egzemplarz z Trzebini to nie tylko tekst Sienkiewicza, lecz również świadectwo praktyk wydawniczych II Rzeczypospolitej – wydawnictwo Gebethner i Wolf oraz użycie czcionek Anczyca mówią o standardach ówczesnego rynku książki. Tekst był na tyle popularny, że wznowiono go jeszcze w latach 30. XX wieku, w obrębie tego samego cyklu aż czterokrotnie. Dla zainteresowanych literaturą podróżniczą i historią edukacji to okazja do porównania formy publicystycznej XIX i XX wieku oraz refleksji nad rolą drukowanych broszur w kształtowaniu wiedzy poza szkołą.

Czekamy na odwiedziny w Bibliotece w Trzebini — egzemplarz jest do obejrzenia dla czytelników zainteresowanych lokalną przeszłością wydawniczą i dziedzictwem autorów takich jak Henryk Sienkiewicz.

na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna w Trzebini.